Info

Doel: waar draait Apps For Ghent om?

Apps for Ghent wil Gentse bedrijven en organisaties over de streep trekken om bij de beleidskeuze tussen ontsluiten van data of verkopen van data onder gesloten licentie te kiezen voor open data. We zijn ervan overtuigd, en vele eerdere use cases hebben dit al bewezen, dat het openstellen van data een veel grotere return on investment kan creëren dan het doorverkopen ervan. Dergelijke gegevens moeten helemaal niet ver gezocht worden: heeft u een restaurant of snackbar, kom uw menukaart en prijzen aanbieden in een makkelijk formaat. Hoe meer mensen het wie, wat, hoe en wanneer van uw onderneming kunnen gebruiken in eigen toepassingen, hoe meer mensen uw zaak zullen kennen.

Maar ook Stad Gent zelf ontsluit gegevens. Via http://data.gent.be werd een portaal geopend waar cijfermateriaal en andere data, die momenteel dagelijks worden aangevuld, terecht komen in formaten zoals CSV. Het maatschappelijk belang wordt hierbij vaak onderschat. In een democratie, een volksheerschappij volgens de letterlijke betekenis, is het belangrijk dat het volk actief kan participeren in het analyseren, stellingen kan duiden en onderzoeken. Het mooiste voorbeeld is deze waarbij een rechtszaak tegen een watercentrale voor rassenhaat werd beslecht in het voordeel van de openbare aanklager. Die had met open data een visualisatie gemaakt van de straten aangesloten op leidingwater en de etnische afkomst van de inwoners.

De applicaties en website die u liet maken door een vrijwilliger of in het betere geval webbedrijfje zijn binnenkort weer verouderd. En we moeten eerlijk zijn … We zijn ervan overtuigd dat andere mensen dit veel beter kunnen! Open data laat u toe een vrije markt te creëren. De best geschreven applicaties, die door enthousiaste klanten of door een professioneel appsbedrijf werden gebouwd, zullen het meest gebruikt worden en ook meer klanten aanleveren. Sommige kwatongen beweren dat apps maar een hype zijn en dat binnenkort HTML5 websites echt innovatief zullen zijn. Maar eenmaal uw data open zijn, is de stap naar een volgende “hype” klein.

Wat zijn open data?

Open data zijn hot. Tim Berners-Lee, één van de founding fathers van het internet ziet het als een noodzakelijke stap in de verdere ontwikkeling van het internet. Los van alle hype is het een thema waarrond de verschillende overheden zich moeten buigen in een omgeving die meer en meer digitaal wordt.

Open Data zijn gegevensreeksen die door een instantie openbaar gemaakt worden zodat ze digitaal kunnen gelezen worden. Dan krijgen derde partijen de mogelijkheid om op basis van de data toepassingen te ontwikkelen die de oorspronkelijke bedoeling van de gegevensverzameling overstijgen. In de VS en het VK was het openstellen van overheidsdata een speerpunt in het creëren van meer transparantie, het bereiken van meer democratie en het bevorderen van actieve participatie van burgers.

Grosso modo worden op basis van open data drie dingen gedaan: er worden applicaties gebouwd, er wordt aan data-journalistiek gedaan of dataverrijking, waar externen  via open datasets de informatie vervolledigen.

Het Gentse stadsbestuur gelooft ook in deze trend. Niet als doel op zich, maar wel als een onmisbare schakel in het realiseren van een lange termijnvisie, waar burgers mee vorm geven aan de slimme digitale stad van de toekomst.  Dit resulteerde in de eerste editie van appsforghent, de eerste hackaton in België, en het openen van de Gentse Feestendata, wat resulteerde in vier applicaties.

Hoe starten met open data?

Er is vandaag geen handboek open data waar je als overheid even kan in bladeren. Wel zijn er veel (buitenlandse) voorbeelden, en een aantal richtlijnen op Europees niveau. Maar dan nog moet je veel uitzoeken om het reëel te maken.

Eerste vraag is welke data ter beschikking moeten gesteld worden.  Deze keuzes worden ingegeven door beschikbaarheid en haalbaarheid. Maar kan je als organisatie wel inschatten welke gegevens voor iemand interessant zullen zijn?  Sommigen pleiten voor open data als organiserend principe, en dus alle beschikbare data open  te stellen, tenzij er redenen zijn om het niet te doen (o.a. privacy).

Een tweede punt gaat over het gebruik van de data. Kan je alle soorten toepassingen toelaten? Want openstellen van de data is controle opgeven. Dikwijls wordt de data vrijgegeven onder een bepaalde licentie, soms  met registratie van de gebruiker.  Ook op Europees niveau worden licentiemodellen aangereikt waarbinnen data kunnen vrijgegeven worden. De tendens momenteel is om dit zo eenvoudig mogelijk te houden. Maar dit betekent dat complexere datasets (bvb privacy-gevoelig, dure onderhoudskost, economische waarde) minder snel onder deze minimale voorwaarden publiek  zullen gesteld worden.

Data-eigenaars vrezen soms dat niet alle ‘derde’ gebruikers rekening zullen houden met de context  van de data. Data zijn vatbaar voor interpretatie. En die is moeilijk reguleerbaar. Kan je foutieve interpraties voorkomen of rechtzetten? Meer nog, ga je verbintenissen aan over de kwaliteit van de data? Hoe dikwijls moeten deze geüpdatet worden? Komt er een houdbaarheidsdatum op de datasets?

Een derde overweging is wie met dit verhaal geld mag verdienen. Eens ze publiek zijn kan iedereen gebruik maken van je data. Dit kunnen data-journalisten zijn, ‘hackers’ die applicaties of mashups (combinaties van datasets) gaan maken, maar ook bedrijven die hiermee geld gaan verdienen. Moet de instantie die de data vrijgeeft daar dan ook iets voor terugkrijgen?  Of is het vrijgeven van data inherent aan de kerntaak van het verzamelen van data? De meerwaarde van open data is niet puur financiëel te vertalen. Als je als overheid kan zorgen dat je data verrijkt worden, en weer onderdeel worden van je beleidsinstrumentarium, dan is er winst geboekt.

Wat na het openstellen?

Open data is een verhaal met verschillende stakeholders, maar vandaag wordt vooral richting overheid gekeken om de data ter beschikking te stellen. Maar de rol van een bestuur gaat toch verder dan het gewoon ter beschikking stellen van data om  de verwachte meerwaarde te gaan realiseren?

Moet je met het openstellen van data ook werken aan de capaciteit van mensen om die data te doorzoeken, te verwerken en te interpreteren?  Moeten we na de digitale kloof een datakloof vrezen? Het internet is echt gegroeid toen er goede zoekmachines waren die de veelheid van informatie konden doorzoeken. Vandaag onderzoeken verschillende bedrijven mogelijkheden om gigantische hoeveelheiden datasets doorzoekbaar te maken. De ervaring van bibliothecarissen en informatiewetenschappers rond opzetten en ontsluiten van datasystemen zijn zeer gegeerd.

En nu?

Alle organisaties zullen moeten inschatten welke data cruciaal zijn, welke kwaliteitseisen ze zichzelf zullen opleggen en welke inspanningen ze willen doen om die data bij te houden.  Maar door het openstellen van data zullen organisaties en instanties ook sneller van elkaar leren welke data dubbel bijgehouden worden, zodat er daar misschien ook goede afspraken kunnen gemaakt worden.

In ieder geval hopen alle betrokkenen dat via deze evolutie nog meer data in goede informatie kan omgezet worden.